Paracetamol เป็นยาสามัญประจำบ้าน ไม่ต้องจ่ายยาโดยเภสัชกร บรรเทาปวด ลดไข้
มีอาการไม่พึงประสงค์ต่ำ
พิษต่อตับของ Paracetamol
อาการไม่พึงประสงค์ คือการเกิดความเป็นพิษต่อตับ
เกิดได้ตั้งแต่มีความผิดปกติของผลทางห้องปฏิบัติการจนถึงภาวะตับวายอย่างเฉียบพลัน
นำไปสู่การเสียชีวิตได้ เกิดจากการรับประทานยาในขนาดที่มากกว่า 4 กรัมต่อวัน
กลไกและปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดความเป็นพิษต่อตับของ Paracetamol
การเป็นพิษต่อตับเกิดจาก toxic metaboliteขนาดยาในการรับประทานคือ
650-1,000 มิลลิกรัม ทุก 4-6 ชั่วโมง
และไม่เกิน 4 กรัมต่อวัน ไม่ควรใช้ติดต่อเกิน 5 วัน มาตรการรลดความเสี่ยง ขนาดยา paracetamol ที่ใช้แต่ละครั้งไม่ให้เกิน 650 มิลลิกรัม
ขนาดยาสูงสุดต่อวันคือ 2,600 มิลลิกรัม
สาเหตุของการเกิดความเป็นพิษต่อตับจากการใช้ paracetamol
USFDAกล่าวถึงสาเหตุของการเกิดความเป็นพิษต่อตับขั้นรุนแรงในผู้ป่วยที่รับประทานยา
paracetamol ดังนี้
1 ) การรับประทานยา paracetamol ในขนาดมากกว่าขนาดที่แนะนำ
ป 2 ) ปัจจัยที่ทำให้เกิดความไวต่อการเป็นพิษต่อตับเฉพาะบุคคล ทั้งนี้อาจเนื่องจากผู้ป่วยเหล่านี้มีการกำจัดสารพิษ
(toxic
metabolite) ออกจากร่างกายได้ช้า
หรือเกิดจากการที่ผู้ป่วยมีการสร้างสารพิษเหล่านี้ได้มากกว่าปกติ
3 ) ระยะเวลาของการเกิดความเป็นพิษต่อตับทำนายได้ไม่แน่นอน เนื่องจากระยะเวลาของอาการแสดงความเป็นพิษต่อตับอาจใช้เวลาหลายวัน
รวมถึงอาการแสดงบ่งชี้ไม่แน่นอน ผู้ป่วยอาจมีอาการคล้ายกับการเป็นไข้ (flu-like symptoms) ซึ่งหากผู้ป่วยเกิดอาการดังกล่าวแต่ไม่ทราบสาเหตุก็อาจมีการรับประทานยา
paracetamol ต่อไปได้
4 ) รูปแบบและขนาดยา paracetamol มีความหลากหลาย เช่น อยู่ในรูปยาสูตรผสมกับยาอื่นเพื่อบรรเทาอาการหวัด
ซึ่งผู้ป่วยอาจมีหลายสภาวะร่วมกันในช่วงเวลาที่จะใช้ยา และทำให้เกิดการใช้ paracetamol ในผลิตภัณฑ์ยาที่หลากหลายในเวลาเดียวกันอย่างไม่ตั้งใจ
และทำให้เกิดความเป็นพิษต่อตับจากยาได้
5 ) ผู้บริโภคไม่ทราบว่าการใช้ paracetamol เกินขนาดจะเป็นสาเหตุที่นำไปสู่การเกิดความเป็นพิษต่อตับเนื่องparacetamol หาซื้อได้ง่าย
และเข้าใจว่ามีความปลอดภัยสูงในการใช้ ไม่ได้มีคำเตือนถึงอาการไม่พึงประสงค์ชัดเจน
· ุ6 ) ยาน้ำ paracetamol สำหรับเด็กมีหลายความเข้มข้น ทำให้เกิดความผิดพลาดได้ง่าย
· 7 ) การเกิดปฏิกิริยาระหว่างยา การดื่มแอลกอฮอล์ต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน
มาตรการในการลดความเสี่ยงต่อการเกิดความเป็นพิษต่อตับจาก paracetamol
มาตรการการลดความเสี่ยงต่อการเกิดความเป็นพิษต่อตับจากที่นอกเหนือจากการปรับลดขนาดยาได้แก่
การเพิ่มคำเตือนเรื่องการหลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ลงบนฉลากผลิตภัณฑ์ยา
และคำเตือนให้หลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของ paracetamol อื่นๆ
สิ่งที่ผู้บริโภคควรทราบก่อนการใช้ยา paracetamol
Paracetamol ควรใช้เมื่อมีความจำเป็น และอ่านฉลากอย่างเคร่งครัดทุกครั้งที่จะมีการใช้ยา
เพื่อป้องกันการใช้ยาซ้ำซ้อน ไม่รับประทานยาติดต่อกันนานมากกว่า 5 วัน และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดพิษต่อตับมากขึ้น
ควรหลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ระหว่างที่มีการใช้ยา
ผู้ที่มีโรคประจำตัว โดยเฉพาะโรคตับ ผู้ที่มีการดื่มแอลกอฮอล์อย่างสม่ำเสมอ
หรือมีการใช้ยาอื่นๆ ร่วมด้วย
ควรทำการปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนที่จะมีการใช้ยานี้
